ดุลยภาพของน้ำ แร่ธาตุ และอุณหภูมิของปลา

น้ำจืดเป็นตัวกลางที่มีเกลือเจือจางอยู่ประมาณ 0.001-0.005 โมลต่อลิตร ซึ่งต่ำกว่าในเลือดปลามาก น้ำที่ผ่านเข้าร่างกายของปลาอยู่ตลอดเวลาจะทำให้ปลาเกิดการสูญเสียเกลือแร่ ไปทางผนังที่บางของเหงือก ดังนั้นปลาน้ำจืดจึงพยายามไม่ดื่มน้ำและไม่ให้น้ำซึมเข้าทางผิวหนังหรือ เกล็ด แต่ปลายังมีบริเวณที่น้ำสามารถซึมเข้าได้ คือ บริเวณเหงือก ซึ่งสัมผัสกับน้ำตลอดเวลา ดังนั้นปลาจึงต้องขับน้ำออกทางไตเป็นน้ำปัสสาวะซึ่งเจือจางและมีปริมาณมาก และปลาจะมีเซลล์สำหรับดูดซับเกลือ (salt absorbing cells) อยู่ที่เหยื่อบุผิวของเหงือก ซึ่งจะดูดซับเอาไอออนของเกลือจากน้ำเข้าไปในเลือด ซึ่งจะเป็นการทดแทนเกลือแร่ที่สูญเสียไปจากการแพร่ออก

การรักษาดุลยภาพของน้ำและแร่ธาตุของปลาน้ำจืด

ส่วนปลาทะเลจะมีลักษณะตรงข้าม คือ ปริมาณน้ำภายในร่างกายเจือจางกว่าน้ำภายนอกร่างกาย เมื่อกินอาหารจึง กินน้ำทะเลเข้าไปด้วย ทำให้มีเกลือแร่ในร่างกายมาก ดังนั้นเกล็ดและผิวหนังแทนที่จะป้องกันการซึมของน้ำกลับ ป้องกันเกลือแร่จากน้ำทะเลซึมเข้าสู่ร่างกาย ส่วนเหงือกจะทำหน้าที่ขับเกลือที่มากเกินความจำเป็นออกจากตัวด้วย กระบวนการแอกทีฟทรานสปอร์ต(Active transport) ส่วนเกลือแร่ที่ติดกับอาหารเข้าไปด้วยจะไม่ถูกดูดซึมเข้าสู่เซลล์ในขณะย่อย อาหาร จึงออกนอกร่างกายทางอุจจาระ ปลาบางพวกมีการปรับตัวและมีวิวัฒนาการเกี่ยวกับต่อมเกลือ (salt gland) ได้ดี จึงสามารถอยู่ได้ทั้งในน้ำทะเล น้ำกร่อย และน้ำจืด เช่น ปลาหมอเทศ ในขณะที่ปลาส่วนใหญ่ถ้าเปลี่ยนน้ำก็ อาจตายได้

การรักษาดุลยภาพของน้ำและแร่ธาตุของปลาน้ำเค็ม

ในสัตว์พวกที่มีแหล่งหากินในทะเลแต่ไม่ได้อาศัยอยู่ในทะเล จะมีต่อมขจัดเกลือออกจากร่างกาย เช่น พวกนกทะเล จะมีต่อมเกลือ (salt gland) อยู่บริเวณเหนือตาทั้งสองข้าง เป็นต้น

ต่อมเกลือ (salt grand) อวัยวะสำหรับกำจัดเกลือออกจากร่างกายของนก

สิ่งมีชีวิตแต่ละชนิด จะมีอุณหภูมิในร่างกายไม่เท่ากัน การจำแนกสัตว์โดยอาศัยอุณหภูมิของร่างกายเป็นเกณฑ์ สามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ สัตว์เลือดอุ่น และสัตว์เลือดเย็น