ตะบัน

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Xylocarpus rumphii (Kostel.) Mabberley

วงศ์ : MELIACEAE

เป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็ก-กลาง สูง 5-8 เมตร ไม่ผลัดใบ เรือนยอดแน่นทึบ แผ่กว้าง ลำด้นกลมบิดเล็กน้อย คดงอ แตกกิ่งตํ่าใกล้โคนด้น เปลือกสีเทาอมน้ำตาล แตกเป็นร่อง ไม่มีพูพอนและรากหายใจ

ใบ เป็นใบประกอบแบบขนนกปลายคู่ ชั้นเดียว มีใบย่อย 2-5 คู่ แผ่นใบคล้ายรูปหัวใจ หรือใบโพธิ์ รูปไข่ กว้าง ขนาด 4-9 X 8-13 เซนติเมตร ปลายใบแหลมมน ถึงเรียวแหลม ฐานใบกลมกว้าง ขอบใบเรียบ ใบนุ่ม คล้ายแผ่นหนัง สีเขียว

ดอก ออกเป็นช่อ แบบช่อแยกแขนง ช่อใหญ่ ยาว 15-25 เซนติเมตร ประกอบด้วยดอกจำนวนมาก ดอกสีขาวครีม กลีบเลื้ยง 4 กลีบ กลีบดอก 4 กลีบ ไม่ติดกัน รูปขอบขนานแกมรูปไข่

ผล กลม ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 5-7 เซนติเมตร มีร่อง หรือเป็นพูเล็กน้อย ผลแก่ สีเขียว หรือเขียวอมเหลือง แต่ละผลมี 4-8 เมล็ด ลักษณะโค้งนูนหนึ่งด้าน กว้าง 3-4 เซนติเมตร ออกดอกและผลประมาณเดือนสิงหาคม-ตุลาคม

เป็นพันธุ์ใมัที่ขึ้นตามชายหาดที่เป็นหาดทราย หรือแนวโขดหิน หรือระหว่างแนวเขตหลังสุดของป่าชายเลนที่ติดต่อกับหาดทราย