แสมดำ

ชื่อวิทยาศาสตร์ : Avicennia officinalis L.

วงศ์ : AVICENNIACEAE

ชื่ออี่น : อาปี-อาปี (ปัตตานี)

เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง-ใหญ่ สูง 8-25 เมตร เรือนยอดเป็นพุ่มหนา แตกกิ่งระดับต่ำ ไม่มีพูพอน เปลือกเรียบ หรือแตกเป็นร่องเล็กน้อย สีเทาถึงเทาอมน้ำตาล หรือน้ำตาล อมเขียว มีช่องอากาศตามลำต้น มีรากหายใจคล้ายดินสอ ยาว 15-25 เซนติเมตร เหนือผิวดิน

ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงตรงข้าม แผ่นใบรูปรี หรือ รูปไข่กลับ ขนาด 3-5 X 6-9 เซนติเมตร ปลายใบกลม ฐานใบแหลม ผิวใบด้านบนสีเขียวเป็นมัน ด้านท้องใบมีขนยาว นุ่ม สีเหลืองอมน้ำตาล ก้านใบยาว 0.7-1.1 เซนติเมตร ใบอ่อนมีขน

ดอก ออกที่ปลายกิ่ง หรือง่ามใบใกล้ปลายกิ่ง เป็นช่อเชิงลดแน่น มี 7-10 ดอก ก้านช่อดอกยาว 2-6 เซนติเมตร ดอกย่อยไม่มีก้าน เส้นผ่าศูนย์กลาง 1-1.5 เซนติเมตร กลีบเลื้ยงมี 5 แฉก กลีบดอก 4 กลีบ โคนกลีบติดกันเป็นหลอดสั้นๆ แต่ละกลีบ ยาว 0.4-0.7 เซนติเมตร สีเหลือง หรือ เหลือง-ส้ม เกสรเพศผู้ 4 อัน อยู่เหนือหลอดกลีบดอก ออกดอกประมาณเดือนมกราคม-พฤษภาคม

ผล รูปหัวใจเบี้ยว แบน ขนาค 2-2.5 X 2.5-3 เซนติเมตร เปลือกอ่อนนุ่ม สีเหลืองอมเขียว มีขนนุ่มสีเหลืองอมน้ำตาลปกคลุมหนาแน่น ผิวเปลือกมีรอยย่น ปลายผลมีจะงอยสั้น ผลแก่เปลือกจะแตกด้านข้างตามยาวผล และม้วนเป็นหลอดกลม แต่ละผลมี 1 เมล็ด

มักขึ้นตามริมชายฝั่งแม่น้ำ ที่เป็นดินเหนียวค่อนข้างแข็ง ไม่พบว่าขึ้นเป็นกลุ่มใหญ่ และมักไม่พบตามริมชายฝั่งทะเล

ประโยชน์ด้านสมุนไพร แก่จะมีรสเค็มเฝื่อน ต้มน้ำแก้ลมในกระดูก แก้กษัยโดยมากจะใช้คู่กับแก่นแสมสาน เป็นยาขับโลหิตเสียของสตรี