เทคนิคการอนุบาลลูกปลากะพงขาวในบ่อดิน

โดยปกติการอนุบาลลูกปลากะพงขาวจะอนุบาลโรงเพาะฟักเพื่อให้มีอัตรารอดตายสูง และสามารถตั้งเป้าหมายการผลิตได้ แต่ต้นทุนการผลิตสูง ประกอบกับหลังจากเมื่อปลามีขนาดความยาว 1.5-2.5 เซนติเมตร จะเจริญเติบโตช้า ซึ่งส่วนใหญ่กรมปรมงเป็นผู้ผลิตลูกปลาขนาดดังกลาว ด้วยเหตุนี้การอนุบาลต่อเพื่อให้ได้ปลาขนาดความยาวประมาณ 4-8 นิ้ว สำหรับจำหน่ายให้แก่กลุ่มผู้เลี้ยงปลาในกระชังหรือในบ่อดิน เพื่อเลี้ยงเป็นปลาเนื้อต่อไป เป็นอีกช่องทางหนึ่งในการประกอบอาชีพ ซึ่งวิธีการอนุบาลลูกปลากะพงขาวในบ่อดินมี ดังนี้

การเตรียมบ่อ

ใช้บ่อดินขนาดประมาณ 0.25-0.75 ไร่ (1–3 งาน) หากบ่อมีขนาดใหญ่เกินไป จะทำให้การตีอวนรวบรวมลูกปลาทำได้ยาก และต้องใช้กำลังคนมาก ขุดบ่อให้ได้ความลึกประมาณ 1-1.5 เมตร ระดับความลึกของน้ำในขณะอนุบาลประมาณ 80-100 เซนติเมตร ก่อนที่จะลงลูกปลาในบ่อ ให้เตรียมบ่อโดยการถ่ายน้ำออกจากบ่อจนแห้ง แล้วโรยปูนขาวเพื่อฆ่าเชื้อ ทิ้งไว้ 1-3 วัน (ใช้ปูนขาวประมาณ 20-80 กิโลกรัมต่อไร่ ขึ้นอยู่กับสภาพของดิน) จากนั้นจึงปล่อยหรือสูบน้ำเข้ามาในบ่อ โดยต้องกรองผ่านตาอวนขนาดเล็กเพื่อป้องกันสิ่งมีชีวิตที่เป็นศัตรูของลูกปลาที่อาจจะหลุดลอดเข้ามา จนได้ระดับความลึกของน้ำตามที่ต้องการ เปิดเครื่องตีน้ำหรือเครื่องให้อากาศเพื่อให้เกิดแพลงก์ตอนขึ้นมา และนำไม้มาปักหลักแบ่งพื้นที่ประมาณ 1 ใน 5 ของบ่อ เพื่อขึงอวนตาสีฟ้า (อวนมุ้งเขียว) กั้นเป็นคอก

การนำลูกปลาลงบ่อ

ลูกปลากะพงขาวที่จะนำมาอนุบาลในบ่อดิน ควรมีขนาดประมาณ 1.5-2.5 เซนติเมตร และต้องหัดให้กินอาหารปลาบด(หรืออาหารเม็ด) ในโรงเพาะฟักจนคุ้นดีแล้ว เพื่อที่ลูกปลาจะได้มีอัตรารอดตายสูง ความหนาแน่นของลูกปลาประมาณ 20,000 ตัวต่อไร่ โดยการปล่อยลูกปลาลงในคอกที่กั้นไว้ ก่อนลงลูกปลา ต้องปรับอุณหภูมิของน้ำในถุงที่ใช้บรรจุลูกปลา ให้มีอุณหภูมิใกล้เคียงกับน้ำในบ่อ โดยการลอยถุงไว้ในบ่อประมาณ 15-20 นาที แล้วจึงค่อยแกะถุง ปล่อยปลาลงไปในคอก โดยมากแล้วจะลงลูกปลาในช่วงเช้าหรือตอนเย็น เพื่อลดปัญหาเรื่องอุณหภูมิที่แตกต่างกันของน้ำ

การให้อาหาร

ให้กินเนื้อปลาบด(หรืออาหารเม็ด)เป็นอาหารวันละ 2 ครั้ง เช้า-บ่าย ถ้าหากเนื้อปลาบดมีสภาพไม่สดนัก ควรจะผสมหัวอาหารหรือวิตะมินซีลงไปด้วย ประมาณ2-3 กรัมหรือ 1 ช้อนชาพูน ต่อเนื้อปลาบด 1 กิโลกรัม แต่ละมื้อ ให้ลูกปลากินอาหารจนอิ่ม

การจัดการทั่วไป

เมื่อปล่อยปลาลงไปได้ประมาณ 3-5 วัน ให้รื้ออวนที่กั้นคอกนั้นออกเพื่อที่ลูกปลาจะได้มีพื้นที่อาศัยกว้างขึ้น ส่วนการให้อาหาร ก็ยังคงให้ในจุดเดียวกันกับตอนแรก และอาจจะต้องให้อาหารเพิ่มเติมในจุดอื่นรอบๆ บ่ออีกด้วย เนื่องจากการให้อาหารในจุดเดียวนั้น อาจจะมีลูกปลาบางส่วนที่มีขนาดเล็ก ไม่กล้าที่จะเข้ากลุ่มมากินอาหารในจุดดังกล่าวนั้น จึงต้องคอยหมั่นสังเกตเพื่อให้ลูกปลาได้กินอาหารอย่างทั่วถึง ซึ่งจะส่งผลให้ลูกปลามีอัตราการรอดตายสูงขึ้น เมื่อปลามีขนาดโตขึ้น ให้เปลี่ยนจากชนิดของอาหารที่เป็นเนื้อปลาบด เปลี่ยนมาเป็นเนื้อปลาสับ ซึ่งกะให้เนื้อปลาสับมีขนาดพอดีกับขนาดปากปลา เนื้อปลาสับจะมีการสูญเสียของอาหารน้อยกว่าเนื้อปลาบดอีกด้วย อันจะเป็นการลดการเน่าเสียของน้ำได้อีกทางหนึ่ง

เมื่ออนุบาลปลาเป็นระยะเวลาประมาณ 35 วัน จะมีปลาบางส่วนโตพอที่จะจำหน่ายได้ (ขนาด 4-5 นิ้ว) หากจะจำหน่ายปลาขนาดนั้น ใช้อวนเพื่อรวบรวมและคัดลูกปลาที่ได้ขนาดเพื่อการจำหน่ายต่อไป ส่วนลูกปลาส่วนที่เหลือและยังไม่ได้ขนาดก็อนุบาลต่อไป จนถึงขนาดที่จะจำหน่ายได้ ซึ่งต้องใช้เวลาอีกประมาณ 1-3 สัปดาห์

อัตราการรอดตาย หากไม่เกิดปัญหาโรคระบาดอย่างรุนแรงที่จะเป็นสาเหตุทำให้ลูกปลาตาย การอนุบาลลูกปลากะพงขาวในบ่อดินตามวิธีนี้ จะมีอัตรารอดตายของลูกปลาประมาณ 50-80 เปอร์เซ็นต์ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความเอาใจใส่ในเรื่องการให้อาหาร คุณภาพของอาหารปลา ความสะอาด การจัดการเรื่องคุณภาพน้ำ เป็นต้น