โรค IMNV ในกุ้งขาว

คิดเป็นผลผลิตที่สูญเสียไปประมาณ 20,000 ตัน เป็นมูลค่าประมาณ 100 ล้านเหรียญอเมริกา ในประเทศไทย มีรายงานอย่างไม่เป็นทางการว่าพบการระบาดของโรค IMNV ที่จังหวัดจันทบุรี ระยอง สตูล และสงขลา ทำให้กุ้งขาวที่เลี้ยงมีอัตราตายประมาณ 30 - 50 % และยังพบโรคกุ้งตัวแดงดวงขาวแทรกซ้อนอยู่ด้วย ทำให้มีอาการทั้งของโรค IMNV และโรคกุ้งตัวแดงดวงขาวปนกัน ซึ่งจะทำให้มีอัตราตายสูงขึ้น

สาเหตุของโรค

สาเหตุมาจากเชื้อไวรัส Infectious Myonecrosis Virus (IMNV) เป็น double standed (ds) RNA virus family Totiviridae รูปร่างแบบ icosahedral ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 40 นาโนเมตร โมเลกุลขนาด 7560 pb

อาการของกุ้งป่วย

อาการของกุ้งขาวที่ป่วยเป็นโรค IMNV สังเกตพบกล้ามบริเวณส่วนหางจะตายมีลักษณะสีขาวขุ่น โดยเฉพาะปล้องสุดท้าย รวมทั้งแพนหางกุ้งบางตัวจะมีสีแดงเข้มขึ้น อาการเหล่านี้จะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว หลังจากมีสิ่งกระตุ้นให้กุ้งเกิดอาการเครียด เช่น การใช้แหสุ่มหรือจับกุ้ง การเปลี่ยนแปลงความเค็มหรืออุณหภูมิอย่างกระทันหัน ทั้งๆ ที่ก่อนกุ้งจะมีอาการเหล่านี้ยังกินอาหารเป็นปกติ หลังจากนั้นกุ้งจะตายอย่างรวดเร็วและมีการตายติดต่อกันนานอีกหลายวัน ลักษณะที่เห็นได้ชัดคือ จากกุ้งป่วยคือ ต่อมน้ำเหลือง (lymphoid organ: LO) จะมีขนาดใหญ่กว่าปกติ 3-4 เท่า

พยาธิสภาพของเนื้อยเยื่่อ

จากเนื้อเยื่อที่ย้อมด้วยสีฮีมาทอกซิลินและอิโอซิน(H&E) พบการตายของกล้ามเนื้อ (myonecrosis) ในลักษณะ coagulative necrosis ของกล้ามเนื้อลำตัว(กล้ามเนื้อลาย) มักจะมีการบวมน้ำ (edema) แทรกระหว่าง muscle fibers กุ้งบางตัวที่มีอาการรุนแรงกว่า จะพบการตายของกล้ามเนื้อแบบ liquefactive necrosis ซึ่่งจะมีเม็ดเลือดจำนวนมากพอสมควรเข้ามาอยู่ในบริเวณนี้ด้วย ถ้าโรคมีการพัฒนาต่อไป เม็ดเลือดบริเวณกล้ามเนื้อที่อักเสบ จะถูกแทนที่โดย loose matrix of fibrocyte และเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน และมีเม็ดเลือดแทรกระหว่าง muscle fiber ที่กำลังสร้างขึ้นมาซ่อมแซม

LO จะมีขนาดใหญ่ขึ้น(hypertrophy) เนื่่องจากการเกิด lymphoid organ spheroids(LOS) ซึ่งเป็นลักษณะที่พบบ่อยมากในระยะเฉียบพลันหรือเรื้อรัง แต่บางครั้งจะพบ LOS ในอวัยวะอื่นที่ไม่อยุ่ใกล้ๆ ต่อมน้ำเหลือง เช่น ในเหงือก หัวใจ และใกล้ antennal gland รวมทั้ง ventral nerve cord

IMNV จะทำอันตรายเนื้อเยื่อที่พัฒนามาจาก mesoderm ได้แก่ กล้ามเนื้อลาย(ไม่ค่อยพบในกล้ามเนื่อหัวใจ) เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน เม็ดเลือด และ lymphoid organ tubule parenchymal cells

การติดต่อและการแพร่กระจายของโรค

จากกุ้งปกติกินกุ้งป่วย ในน้ำที่มีเชื้อไวรัส ยังไม่มีรายงานชนิดของพาหะที่แน่นอน แต่จากการที่ไวรัสเป็น non-enveloped ds RNA โอกาสที่ไวรัสยังคงอยู่ในภาวะที่ทำให้เกิดโรคได้ในทางเดินอาหารและอุจจาระของนกทะเล ที่กินกุ้งป่วย หรือกุ้งที่ตาย ซึ่งจะทำให้มีการแพร่ระบาดของโรคได้ง่ายและขยายวงกว้างออกไปได้

ยังไม่มีการพิสูจน์ว่าไวรัสชนิดนี้ถ่ายทอดจากแม่พันธุ์ผ่านไปทางไข่และลูกกุ้งได้ แต่การติดต่อน่าจะมาจากการปนเปื้อนของเชื้อบนไข่ที่ผสมแล้ว รวมทั้งลูกกุ้งระยะวัยอ่อน ในระหว่างกระบวนการการผลิตลูกกุ้ง

การตรวจวินิจฉัยโรค

พ่อแม่พันธุ์ควรใช้ hemolymph หรือ pleopods ตรวจโดยวิธี  nested RT-PCR และ real-time RT-PCR