อวนจมปลาเห็ดโคน (Sand whiting gill nets)

เครื่องมือนี้ใช้จับปลาเห็ดโคน ซึ่งทางภาคใต้ เรียกว่า ปลาทราย การใช้เครื่องมือ มีทั้งแบบปล่อยอวนทิ้งไว้ และแบบ กระทุ้งน้ำไล่ปลาใกล้แนวอวน ซึ่งวิธีกระทุ้งน้ำชาวประมงบางหมู่บ้านที่ใช้เครื่องมือพื้นบ้านชนิดอื่น ไม่ต้องการให้ใช้วิธีดังกล่าว พราะคิดว่าเป็นการไล่สัตว์น้ำชนิดอื่นให้หนีไปที่อื่นด้วย เช่น กุ้ง และปูม้า

จำนวนคน 1-3 คน

จังหวัดที่พบมาก จังหวัดที่นิยม ใช้มีหลายจังหวัด ได้แก่ จังหวัดระยอง ชลบุรี เพชรบุรี ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ตรัง กระบี่ พังงา และระนอง เป็นต้น

เรือและอุปกรณ์ เรือประมง ขนาด 4-11 เมตร เครื่องยนต์ 5-10 แรงม้า เครื่องมืออวน อวนยาว 900-1,800 เมตร เป็นอวนเอ็น ขนาดเบอร์ 0.20 หรือ 0.25 ขนาดตาอวน 25, 28, และ 30 มิลลิเมตร ลึก 25 หรือ 50 ตา ทุ่นพยุงอวนใช้ทุ่นพลาสติก ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 3.80 เซนติเมตร หนา 2.20 เซนติเมตร หรือทุ่นโฟมนิ่ม นำมาตัดเป็นชิ้นเล็กๆ ขนาด 4.00 x 1.50 x 1.50 เซนติเมตร ทุ่นแบบแรกจะผูก ห่างกัน 3-10 เมตร ส่วนทุ่นแบบที่สองผูกห่างกัน 1.10-1.80 เมตร น้ำหนักถ่วงคร่าวล่าง เป็นตะกั่วขนาด 10 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 26- 40 เซนติเมตร ปลายสุดผืนอวนถ่วงด้วยวัสดุหนัก 0.50-2.00 กิโลกรัม มีทุ่นธงบอกแนวอวน 2-3 ทุ่น แบบกระทุ้งน้ำจะ มีไม้ กระทุ้งน้ำ 1-2 อัน

วิธีทำการประมง แบบไม่กระทุ้งน้ำจะทำการประมงในเวลากลางวัน โดยปล่อยอวนเป็นแนวตรง ขนานหรือตั้งฉากกับฝั่ง ปล่อยให้ผืนอวนทิ้งไว้บริเวณพื้นทะเลนาน 30 นาที หรือ 1 ชั่วโมง จึงกู้อวน แหล่งทำการประมงน้ำลึก 2-20 เมตร ส่วนใหญ่ 2-10 เมตร แบบกระทุ้งน้ำไล่ปลา ใช้ทำการประมงเวลากลางวัน ตั้งแต่เช้าถึงเย็น โดยปล่อยอวนเป็นแนวตรง ขนานกับชายฝั่ง และบริเวณปลายอวนทั้งสองข้าง ทำให้โค้งเข้าหาฝั่งเล็กน้อย เสร็จแล้วแล่นเรือไล่ปลาโดยใช้ไม้กระทุ้งน้ำ ตลอดแนวผืนอวนด้านในฝั่งประมาณ 2-3 เที่ยว เริ่มจากระยะห่างผืนอวนก่อนในเที่ยวแรก และขยับเข้ามาใกล้กับแนวอวน มากขึ้นในเที่ยวที่สอง และสาม ตามลำดับ

สัตว์น้ำที่จับได้ ส่วนใหญ่จับได้ปลาเห็ดโคน (ปลาทราย) และปลาดอกหมาก