โพงพาง (Set Bag Nets)

โพงพาง หมายถึง เครื่องมือประมงที่ใช้อวนลักษณะคล้ายถุง ปากอวนกางยึดติดกับที่ ทำการประมง โดยวิธีให้กระแสน้ำพัดพาสัตว์น้ำเข้าไปในถุงอวน

โพงพาง

โพงพาง 2 ชนิด: โพงพางประจำที่ กับ แบบเคลื่อนที่ 

    - โพงพางประจำที่ หมายถึง โพงพางชนิดที่ทำการประมงซ้ำที่เดิมเป็นประจำ และไม่เก็บหลักหรือปีกไว้เมื่อเสร็จสิ้นการจับสัตว์น้ำ ชนิดของโพงพางในกลุ่มนี้ ได้แก่ โพงพางหลัก โพงพางหลักใต้น้ำ โพงพางปีก 

    - โพงพางเคลื่อนที่ หมายถึง โพงพางชนิดที่เคลื่อนย้ายเครื่องมืออวนและส่วนประกอบทั้งหมดออกจากจุดที่ทำ การประมงหลังจากเสร็จสิ้นการจับสัตว์น้ำทุกครั้ง บางครั้งเรียกว่า โพงพางหลักลอย โพงเคย ป้องเคย

ใช้ดักสัตว์น้ำในที่มีน้ำลึก ได้แก่ ในอ่าว แม่น้ำ ลำคลอง หรือในทะเลสาบ ในอดีตนั้น โพงพางจะถักด้วยมือ โดยใช้ด้ายขาวเส้นโตขนาดก้านจาก ย้อมด้วยน้ำเปลือกโกงกาง หรือเปลือกคลัก เพื่อให้มีความเหนียวและคงทนยิ่งขึ้น ปัจจุบันทอด้วยเครื่องจักรโดยใช้ไนล่อน ตาข่ายที่ปากโพงพาง มักใช้ขนาดตา 1.5-2.5 เซนติเมตร และขนาดจะเล็กลงไปเรื่อยๆ จนถึงหางโพงพางมีขนาดพอแหย่ก้านไม้ขีดไฟลงไปได้ ไม่ว่าถักด้วยมือหรือทอด้วยเครื่องจักรจะทำ เป็นถุงคล้ายรูปกรวย ปากกว้างขนาด 5-6 เมตร ร้อยด้วยเชือกกาบมะพร้าว หรือเชือกมะนิลา เท่านิ้วชี้ไว้ปากถุง ปัจจุบันใช้เชือกไนล่อนแทน จากปากถุงจะเรียวสอบจนถึงหางถุง ปลายปากหาง ถุงกว้างประมาณ 6 นิ้ว มีเชือกผูกเพื่อแก้ให้หลุดได้เมื่อจะเทกุ้งออก โพงพางมี 3 ขนาด ขนาดใหญ่ ใช้ดักในแม่น้ำที่กระแสน้ำเชี่ยว ยาวประมาณ 25-30 เมตร ขนาดกลางใช้ดักในอ่าวหรือในทะเลสาบที่มีกระแสน้ำไม่เชี่ยวนัก และมีความลึกของน้ำไม่เกิน 6-8 เมตร ยาวประมาณ 18-24 เมตร ขนาดเล็กใช้ดักในลำคลองที่ไม่กว้าง และมีกระแสน้ำไม่เชี่ยวจนเกินไป ยาวไม่เกิน 17 เมตร

การดักโพงพาง ดักได้ทั้งน้ำขึ้นและน้ำลง แต่ส่วนมากนิยมดักเฉพาะตอนน้ำขึ้น เพราะถือว่าสัตว์น้ำมากับกระแสน้ำ ถ้าดักเพียงน้ำขึ้นหรือน้ำลงเพียงน้ำเดียว ใช้โพงพางหัวเดียว แต่ถ้าดัก ทั้งน้ำขึ้นและน้ำลงพร้อมๆ กัน ใช้โพงพาง 2 หัว น้ำละหัว วิธีดักโพงพางใช้ไม้หลาโอน ไม้โกงกางหรือไม้คลักที่มีลำต้นตรงขนาดเท่าขาคน ความยาวเมื่อฝังดินแล้วให้โผล่เหนือน้ำอย่างน้อย 1.5-2 เมตรปักเป็นเสา 2 เสา ให้ห่างพอๆ กับปากโพงพาง คือประมาณ 5-6 เมตร เรียกว่า กลักซั้งหรือหลักโพงพาง เพื่อผูกเชือกปลายเสาให้เป็นที่สังเกตของเรือที่ผ่านไปมา จากหลักโพงพาง ออกไปทั้งสองข้าง เอาไม้ที่มีขนาดโตเท่าข้อมือปักฝังลงดิน