อวนทับตลิ่ง (Beach Seines)

คุณอยู่ที่: หน้าแรก

ให้เรตสมาชิก

เครื่องมือชนิดนี้ บางแห่งเรียกว่า อวนเข็น ที่พบมากมี 2 แบบ คือ แบบที่ใช้จับปลากะตัก หรือเคย และแบบที่ใช้จับปลากระบอก หรือปลาขนาดเล็กริมฝั่ง เช่น ปลาเห็ดโคน กุ้ง เป็นเครื่องมือประมงพื้นบ้านที่ใช้ทำการประมงเฉพาะช่วงที่มีสัตว์น้ำเป้า หมายชุกชุมเท่านั้น หลังจากนั้นจะเปลี่ยนไปใช้เครื่องมืออื่นหรือทำอาชีพอื่น อวนทับตลิ่งแบบจับเคย และปลากะตักมีตาอวนขนาดเล็กที่สุด ใช้แรงคน 10-13 คน ส่วนแบบที่ใช้จับปลากระบอก ตาอวนมีขนาดใหญ่กว่า มีทั้งแบบใช้เรือวางอวนซึ่งใช้คน 6 คน และแบบไม่ใช้เรือใช้คน 1-2 คน

อวนทับตลิ่ง

จังหวัดที่พบมาก ได้แก่ จังหวัดระยอง ประจวบคีรีขันธ์ ชุมพร และนราธิวาส เป็นต้น

เรือและอุปกรณ์ เรือประมงขนาด 4-7 เมตร อาจใช้หรือไม่ใช้เครื่องยนต์ ถ้าใช้จะมีขนาด 3-5 แรงม้า แบบที่ใช้จับปลากระบอกจะใช้เรือ หรือไม่ใช้เรือก็ได้

เครื่องมืออวน แบบจับปลากะตัก และเคย เป็นอวนรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าแต่บริเวณกลางผืนอวนจะลึกมากกว่าบริเวณปลายอวน ทั้งสองข้าง ความยาวอวน 110-260 เมตร เนื้ออวนเป็นอวนไนล่อน ไม่มีปม ขนาดตา 6-8 มิลลิเมตร ขนาดเส้นด้าย 210d/5 ส่วนใหญ่ใช้เนื้ออวนพลาสติก(อวนมุ้ง) ขนาดตา 2 x 2 มิลลิเมตร อยู่ส่วนบนของผืนอวน มีความลึกประมาณ 1 ใน 4 ส่วนของความลึก รวมทั้งใช้ทำเป็นถุงอวนด้วย ความยาวรอบปากถุง 12-24 เมตร ความยาวถุงอวน 3-5 เมตร ทุ่นพยุงอวนเป็นทุ่นพลาสติกขนาดยาว 19 เซนติเมตร กว้าง 5.50 เซนติเมตร หนา 3.50 เซนติเมตร บริเวณปลายปีกอวนผูกห่างกัน 40-50 เซนติเมตร ส่วนบริเวณกลางผืนอวนจะห่างน้อยกว่า ชาวประมงบางรายอาจเสริมด้วยทุ่นขนาดใหญ่กว่าบริเวณเหนือถุงอวนด้วย น้ำหนักถ่วงคร่าวล่างเป็นตะกั่วขนาด 250 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 0.45-2.50 เมตร ความลึกอวนบริเวณปลายปีก 2-4 เมตร และที่บริเวณช่วงกลางอวน 4-9 เมตร ขึ้นอยู่กับขนาดความยาวอวน นอกจากนี้ปลายสุดปีกอวนทั้งสองข้างใช้ไม้เนื้อแข็งขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 4-5 เซนติเมตร ยาว 2

เครื่องมืออวนทับตลิ่งจับปลากระบอก หรือปลาชนิดอื่นๆ เป็นเครื่องมือที่พบน้อยกว่าแบบแรก ความยาวประมาณ 50-200 เมตร เนื้ออวนเป็นอวนเอ็น ขนาดเบอร์ 0.20 ขนาดตา 30, 45 มิลลิเมตร ลึก 50-100 ตา ทุ่นพยุงอวนมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 3.80 เซนติเมตร หนา 2.20 เซนติเมตร ผูกห่างกัน 0.80-1.00 เมตร น้ำหนักถ่วงคร่าวล่างขนาด 10 กรัม/ลูก ผูกห่างกัน 40-50 เซนติเมตร ปลายสุดผืนอวนแต่ละข้างผูกติดกับไม้ขนาดเล็ก ยาว 1.50 เมตร ถ้าเป็นอวนทับตลิ่ง ปลากระบอกที่ใช้เรือวางอวนจะมีเชือกฉุดหูอวน ขนาด 16 มิลลิเมตร ยาว 30 เมตร ข้างละหนึ่งเส้น นอกจากนี้ SEAFDEC (1986) ยังรายงานว่ามีการใช้กับอวนทับตลิ่งขนาดตา 25 มิลลิเมตร ด้วย แต่ไม่มีรายละเอียด

วิธีทำการประมง ส่วนใหญ่ทำการประมงเวลากลางวัน ตั้งแต่เช้ามืดถึงเย็น แหล่งทำการประมงน้ำลึก 1-3 เมตร ถ้าใช้อวนทับตลิ่งแบบจับเคยหรือปลากะตัก เรือจะแล่นค้นหาฝูงสัตว์น้ำก่อน เมื่อพบแล้วจึงปล่อยอวนล้อมฝูงสัตว์น้ำเป็นรูปเกือกม้า จากนั้นชาวประมง 8-11 คน ที่อยู่บนชายหาดจะนำเอาสายลากทั้งสองข้างไปช่วยกันฉุดอวนเข้าหาฝั่ง จนกระทั่งปลายปีกอวนทั้งสองข้างเกยหาด แล้วจึงนำปลายปีกอวนทั้งสองข้างมาอยู่ใกล้กัน หรือคร่าวล่างของปีกอวนด้านซ้ายและขวาชิดกัน จากนั้นจะช่วยกันดึงสายทุ่น เนื้ออวนและสายคร่าวล่างของอวนปีกด้านซ้ายและขวากองไว้ที่ชายหาดจนถึงอวนถุง หรือกึ่งกลางอวน ชาวประมงจะล้อมเป็นวงกลมและถือเนื้ออวนส่วนที่เป็นขอบของปากถุงไว้ แล้วนำสวิงช้อนสัตว์น้ำใส่ภาชนะ จากนั้นช่วยกันกองอวนบนเรือใหม่ให้เรียบร้อยพร้อมใช้งาน วันหนึ่งๆ จะทำการประมง 3-4 ครั้ง

ส่วนแบบที่ใช้จับปลากระบอกชนิดที่ไม่ใช้เรือ ชาวประมงจะเดินถืออวนหรือกองบนยางในรถยนต์เดินไปตามชายหาด ระดับน้ำลึกไม่เกิน 1 เมตร เมื่อพบฝูงปลาแล้วจะเดินไปดักหน้าฝูงปลามีระยะห่างพอสมควร ชาวประมงคนหนึ่งนำปลายอวนข้างหนึ่งเดินลงน้ำและปล่อยอวนโอบล้อมฝูงปลากระบอก ซึ่งว่ายอยู่ริมหาดเป็นรูปครึ่งวงกลม เสร็จแล้วดึงปลายอวนทั้งสองข้างและเนื้ออวนเกยกับหาด ปลากระบอกส่วนใหญ่จะตกใจว่ายชนตาอวนตลอดผืนอวน จากนั้นจึงปลดปลาออกจากอวน พับอวนให้เรียบร้อย แล้วเดินหาฝูงปลากระบอกฝูงใหม่ต่อไป สำหรับแบบที่ใช้เรือจะ
มีวิธีวางอวนคล้ายกับอวนทับตลิ่งจับปลากะตัก

สัตว์น้ำที่จับได้ สัตว์น้ำที่จับได้จากอวนทับตลิ่งแบบจับเคยและปลากะตัก ได้แก่ เคย ปลากะตักขนาดเล็ก ปลาสีกุน ปลาแป้น ปลาหัวตะกั่ว และปลาข้างเหลือง เป็นต้น ส่วนอวนเข็นปลากระบอกจะได้ปลากระบอก